“คนแบกงู” กลุ่มดาวใหม่ในจักรราศี ที่อาจทำให้ 1 ปีมี 13 เดือน

“คนแบกงู” กลุ่มดาวใหม่ในจักรราศี ที่อาจทำให้ 1 ปีมี 13 เดือน

คนแบกงู

อย่างที่เราทราบกันดีว่าจักรวาลอันกว้างใหญ่ไพศาลของเรานั้นเต็มไปด้วยความมหัศจรรย์ อันเป็นที่น่าตื่นตาตื่นใจแก่มนุษย์โลกให้จินตนาการภาพวัตถุเล็กๆ ที่ประกายระยิบอยู่บนท้องฟ้ายามค่ำคืนนั้น เชื่อมโยงสัมพันธ์กันเป็น “กลุ่มดาว” แถมยังมีความเชื่อ ตำนาน เรื่องเล่าที่ผูกพันสืบทอดมาคู่กับกลุ่มวัตถุบนท้องฟ้าเหล่านั้นเป็นเวลาเนิ่นนาน (หรือแม้แต่เอามาทำนายดวงชะตากันก็มี #เรื่องนี้นิสิตวิทยาฯจะไม่ยุ่ง) กลุ่มดาวเหล่านี้นอกจากจะมีหน้าที่ดังกล่าวแล้ว ยังเป็นที่มาของระบบการนับปี นับเดือน และนับวันเวลาต่างๆบนโลกอีกด้วย ซึ่งการค้นพบกลุ่มดาว คนแบกงู นั้น อาจจะทำให้การนับเดือนของเราเปลี่ยนแปลงไป และบทความนี้จะพาเราจะไปทำความรู้จักความเชื่อมโยงสัมพันธ์ของวัตถุบนท้องฟ้าแล้วจะทำให้เรารู้ว่าเรานั้น ใกล้ชิดกับวัตถุอันไกลโพ้น เหล่านี้มากขนาดไหน

กำเนิด “กลุ่มดาว” จากเรื่องเล่าสู่ความมหัศจรรย์บนผืนฟ้า

1

กลุ่มดาว (Constellations) หมายถึงกลุ่มของดาวฤกษ์ที่เผาผลาญตัวเองและส่องสว่างอยู่ในจักรวาลอันไกลโพ้น เมื่อแสงของมันเดินทางมาถึงดวงตาเรา มนุษย์ที่เพิ่งเริ่มมีอารยธรรมและรู้จักการสังเกต จึงเชื่อมต่อแสงซึ่งก็คือตัวแทนของดวงดาวเป็นรูปร่างต่างๆตามจินตนาการ แล้วตั้งชื่อให้กับกลุ่มดาวเหล่านั้นหรืออาจผูกเรื่องราว ตำนาน หรือเรื่องเล่าขานให้เข้ากันกับภาพที่เห็น ซึ่งในความเป็นจริง ดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวเดียวกันที่เห็นอยู่ใกล้กันบนท้องฟ้านั้น ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องอะไรกันและห่างไกลกันมาก (มากๆ) ในอวกาศ

ศึก 12 ราศี (หรือว่ามี 13 กันแน่นะ?)

ในปัจจุบัน สหพันธ์ดาราศาสตร์สากล (International Astronomical Union : IAU) แบ่งพื้นที่ในท้องฟ้าออกเป็นกลุ่มดาวได้ทั้งหมด 88 กลุ่ม ในเหล่านี้มี 12 กลุ่มที่เป็นกลุ่มดาวจักรราศี (Zodiac) คือเป็นกลุ่มดาวที่ปรากฏบนแถบสมมติ (ที่สังเกตจากโลก) ที่ดวงอาทิตย์ปรากฏเคลื่อนผ่านในรอบ 1 ปี เรียกว่า สุริยวิถี (Eclipse)

ในอดีตนักโหราศาสตร์  ทราบตำแหน่งของดวงอาทิตย์ตามจักรราศีโดยดูว่ากลุ่มดาวไหนโผล่พ้นขอบฟ้าก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น หรือกลุ่มดาวไหนซุกตัวไปใต้ขอบฟ้าหลังดวงอาทิตย์ตก ซึ่งเรียกตำแหน่งของดวงอาทิตย์บนกลุ่มดาวนั้นว่า “บ้านของดวงอาทิตย์” (House of the Sun)

3
กลุ่มดาวปลา (Pisces) ลับขอบฟ้าไปพร้อมดวงอาทิตย์ในช่วงต้นเดือนเมษายน ซึ่งหมายถึงเรากำลังอยู่ในราศีมีน

แต่รู้หรือไม่ว่า? มีกลุ่มดาวอีกกลุ่มหนึ่งที่ประพฤติตัวตามนิยามเหล่านี้ทุกประการ แต่ไม่ถูกยอมรับให้เป็นกลุ่มดาวจักรราศี ซึ่งถ้าอิงตามนิยามแล้ว กลุ่มดาวกลุ่มนี้ถือเป็นกลุ่มดาวจักรราศีที่ 13 ที่ถูกลืม (น่าน้อยใจนะ)

คนแบกงู กลุ่มดาวจักรราศีที่ถูกลืม

2
กลุ่มดาวคนแบกงู (Ophiuchus) เป็นกลุ่มดาวจักรราศีกลุ่มที่ 13 เนื่องจากมีขาข้างหนึ่งแทรกไปในกึ่งกลางระหว่างกลุ่มดาวแมงป่องกับกลุ่มดาวคนยิงธนู กลุ่มดาวคนแบกงูแทนด้วยชายคนหนึ่งกำลังอุ้มงูไว้ ทำให้แยกกลุ่มดาวงูออกเป็นสองส่วน คือ หัวกับหาง

อันที่จริงจะพูดเต็มปากว่ากลุ่มดาวคนแบกงู เป็นกลุ่มดาวจักรราศีน้องใหม่ก็คงจะไม่ถูกนัก นักดาราศาสตร์ชาวอเมริกันชื่อว่า ปาร์ค คังเกิล (Parke Kunkle) เปิดเผยกับสำนักข่าว NBC ว่า จักรราศีที่เชื่อมโยงกับการเคลื่อนที่ของโลกและดวงอาทิตย์นั้น ตลอด 3,000 ปีที่ผ่านมา การส่ายของแกนหมุนของโลก (Precession) หรือการที่แกนหมุนที่ขั้วเหนือนั้นเปลี่ยนไปเมื่อเทียบกับตำแหน่งดวงดาวบนท้องฟ้า ซึ่งใน 1 รอบจะกินเวลาถึง 26,500 ปี ส่งผลให้ตำแหน่งของดวงดาวเคลื่อนไป 1 องศาทุกๆ 70 ปี ซึ่งตอนนี้ตำแหน่งของดวงดาวบนฟ้าเคลื่อนไปจากเดิมกว่า 100 ปีแล้ว และส่งผลให้จักรราศีมีการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน

ซึ่งหากจะกำหนดจักรราศีใหม่ให้สัมพันธ์กับกลุ่มดาวบนท้องฟ้า จะต้องเพิ่มราศี “คนแบกงู” (Ophiuchus) ที่เคยเลิกใช้ไปเมื่อ 3,000 ปีก่อน กลับเข้ามาอยู่ในจักรราศีอีกครั้ง ซึ่งถ้าพูดเฉพาะในมุมของดาราศาสตร์ ช่วงเวลาของแต่ละจักรราศีที่ถูกต้องตามตำแหน่งของกลุ่มดาวนั้นจะเป็นดังนี้

– กลุ่มดาวแพะ (ราศีมังกร) : 20 ม.ค. – 16 ก.พ.
– กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ (ราศีกุมภ์) : 16 ก.พ. – 11 มี.ค.
– กลุ่มดาวปลา (ราศีมีน) : 11 มี.ค. – 18 เม.ย.
– กลุ่มดาวแกะ (ราศีเมษ) : 18 เม.ย. – 13 พ.ค.
– กลุ่มดาววัว (ราศีพฤษภ) : 13 พ.ค. – 21 มิ.ย.
– กลุ่มดาวคนคู่ (ราศีเมถุน) : 21 มิ.ย. – 20 ก.ค.
– กลุ่มดาวปู (ราศีกรกฏ) : 20 ก.ค. – 10 ส.ค.
– กลุ่มดาวสิงโต (ราศีสิงห์) : 10 ส.ค. – 16 ก.ย.
– กลุ่มดาวหญิงสาว (ราศีกันย์) : 16 ก.ย. – 30 ต.ค.
– กลุ่มดาวคันชั่ง (ราศีตุลย์) : 30 ต.ค. – 23 พ.ย.
– กลุ่มดาวแมงป่อง (ราศีพิจิก) : 23 พ.ย. – 29 พ.ย.
– กลุ่มดาวคนแบกงู (ราศีคนแบกงู) : 29 พ.ย. – 17 ธ.ค.
– กลุ่มดาวคนยิงธนู (ราศีธนู) : 17 ธ.ค. – 20 ม.ค.

     โดยดวงอาทิตย์จะโคจรผ่านกลุ่มดาวคนแบกงูระหว่างวันที่ 29 พฤศจิกายน – 17 ธันวาคม ซึ่งเป็นเวลากว่า 19 วัน มากกว่าช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์โคจรผ่านกลุ่มดาวแมงป่องด้วยซ้ำ!

1 ปีมี 365 (หรือ 366) วันเท่าเดิม ที่เพิ่มเติมคือ “เดือนคนแบกงู”

ไหนๆเราก็มาพูดถึงช่วงวันของแต่ละราศีขนาดนี้แล้ว คำถามสำคัญที่เกิดตามมาก็คือ แล้วเราจะยังนับจำนวนเดือนใน 1 ปีแบบไหนดี เพราะในประวัติศาสตร์โลกที่ผ่านมา เรามีระบบการนับเดือนหลายแบบตามแต่อารยธรรมของมนุษย์ในแต่ละยุค ซึ่งจำนวนวันในเดือนและจำนวนเดือนในปีไม่ได้เป็นอย่างที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน

ถ้าจะให้พูดกันตามตรง หากจะให้อธิบายการนับวัน เดือน ปีในบทความนี้ น่าจะต้องขอพื้นที่อีกสักร้อยบรรทัด อธิบายง่ายๆก็คือระบบการนับเวลาของชาวโลกนั้น ค่อยๆเหลื่อมกับความเป็นจริงทางดาราศาสตร์ไปเรื่อยๆ ซึ่งเป็นผลมาจากการปัดเศษทิ้งของจำนวนวันที่ดวงจันทร์โคจรรอบโลก (29.530589 วัน ≈ 29.5 วัน) และจำนวนวันที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ (365.2587 วัน ≈ 365.25 วัน) แม้ว่าจะมีการพยายามชดเชยวันที่ 366 ทุก 4 ปี แล้ว แต่เศษตัวเลขทั้งหมดนี้ก็เพิ่มพูนขึ้นเรื่อยๆ เป็นผลให้เราเริ่มรู้สึกว่า “ทำไมฤดูกาลเริ่มเพี้ยนไปจากวันที่บนปฏิทิน” หากจะให้พูดลงลึกไปถึงระบบปีอธิกสุรทินที่เราเคยได้ยินกันว่ามี “เดือนแปดสองหน” อีกก็จะยิ่งวุ่นวายไปกันใหญ่ (นี่ยังไม่รวมวันอธิกวาร อธิกมาสอีกนะ) /* แต่ถ้าใครสนใจไว้โอกาสหน้าจะมาอธิบายเพิ่มเติม */

4
กลุ่มดาวคนแบกงู ปรากฏชัดเจนกลางท้องฟ้าตามแนวสุริยวิถีในช่วงเวลา 4 นาฬิกาของต้นเดือนเมษายน (ราศีมีน)

จริงๆแล้วนี่เป็นเพียงข้อสังเกตเท่านั้นเอง ว่าถ้าหากเราใช้วิธีการนับเดือนตามการเคลื่อนที่ไปประจำตำแหน่งจักรราศีใดของดวงอาทิตย์ให้ถือว่าเราอยู่บนราศีนั้น ทำให้ในอดีตเรามี 12 เดือนใน 1 ปี (เลข 12 เข้ามามีบทบาท ณ จุดๆนี้) แต่จะเรียกว่า บั๊ค (Bug) ตามภาษาคอมพิวเตอร์ในการเคลื่อนที่ของโลกกับดวงอาทิตย์ก็ได้ ที่แกนหมุนของโลกเปลี่ยนแปลงไปตามที่อธิบายไปแล้ว ทำให้ “ขาของคนแบกงู” ทิ่มแทรกเข้ามาในเส้นสุริยวิถีระหว่างกลุ่มดาวแมงป่องและคนยิงธนู ทำให้เรามีจักรราศีเพิ่มขึ้นมา จึงเกิดคำถามที่ว่าเราควรที่จะต้อง “แบ่งเดือนใหม่” ให้เท่าเทียมกันแบบที่ทำกับการแบ่งจักรราศีทั้ง 13 ราศีนี้หรือไม่ แล้วเราจะตั้งชื่อเดือนคนแบกงูว่าอะไรดี?

คนแบกงู บุคคลที่ทั่วโลกยังไม่ยอมรับ

อย่างไรก็ดี การเพิ่มจักรราศีที่ 13 นี้ยังไม่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ เพราะนอกจากความขัดแย้งกันของการยึดหลักตามวิทยาศาสตร์และโหราศาสตร์แล้ว ยังเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ว่าหากยอมรับเอาราศีที่ 13 นี้เข้ามาในการนับจักรราศีแล้ว วิธีการนับเดือนตามแบบสุริยคติ จะต้องเปลี่ยนแปลงจาก 12 เป็น 13 เดือนหรือไม่ แล้วเด็กที่เกิดใหม่หรือคนที่เกิดก่อนหน้านี้จะต้องเปลี่ยนแปลงราศีและยึดราศีใดในการดูดวงชะตา (ไหนบอกว่าจะไม่ยุ่งเรื่องนี้~)

แต่ในความเป็นจริง ทุกศาสตร์ย่อมมีวิธีการหรือหลักในการยึดถือแตกต่างกัน เพราะถึงหลักโหราศาสตร์จะยังยึดการนับราศีตามเดิม หลักวิธีการที่ใช้ในการคำนวณหรือทำนายการโคจรของดวงดาวนั้นก็ไม่ใช่หลักเดียวกันกับที่นักดาราศาสตร์ใช้ และการเปลี่ยนแปลงไปของดวงดาวในลักษณะนี้ ก็ไม่ได้ทำให้ความแม่นยำในการทำนายของนักโหราศาสตร์ต่างไปจากเดิมแม้แต่น้อย

แม้ไม่ได้เป็นบุคคลที่สะท้อนในแสงไฟ ก็จงทำการแสดงต่อไป แล้วรอให้ใครเห็นว่าเรายังมีดี 

ภาพประกอบบทความนี้บันทึกจาก โปรแกรม Stellarium 0.14.3 เป็นซอฟต์แวร์เสรี ใช้เป็นท้องฟ้าจำลองสำหรับคอมพิวเตอร์ (ดาวน์โหลดได้ฟรีที่ http://www.stellarium.org/th/)

อ้างอิง:
— Ophiuchus.  In Wikipedia. Retrieved Apirl 5, 2016, from https://en.wikipedia.org/wiki/Ophiuchus
Megan Friedman. Horoscope Hang-Up: Earth Rotation Changes Zodiac Signs. Retrieved Apirl 5, 2016, from http://newsfeed.time.com/2011/01/13/horoscope-hang-up-earth-rotation-changes-zodiac-signs/
— Zodiac. In Wikipedia. Retrieved Apirl 5, 2016, from https://en.wikipedia.org/wiki/Zodiac
นักดาราศาสตร์เสนอเพิ่มราศีที่ 13. Retrieved Apirl 5, 2016, from http://horoscope.kapook.com/view20676.html

เขียนโดย

Pakkapol Samphet

นิสิตวิทยาการคอมพิวเตอร์ ผู้มีความสนใจและหลงใหลในความลับแห่งจักรวาล
Tags: , , , , ,