ทำไมหุ่น BB-8 จาก Star Wars ถึงได้กลมกลิ้งน่ารักขนาดนี้

ทำไมหุ่น BB-8 จาก Star Wars ถึงได้กลมกลิ้งน่ารักขนาดนี้

BB-8

หากคุณได้ดูหนังเรื่อง Star Wars : The Force Awakens แล้วล่ะก็ ตัวละครที่มีคนพูดถึงมากที่สุดและชื่นชอบมากที่สุดกลับไม่ใช่ Finn หรือ Rey พระเอกและนางเอกของเรื่อง มันกลายเป็นหุ่นยนต์ตัวกลมสีส้มขาว ชื่อ BB-8 ที่กลิ้งไปกลิ้งมาภายในเรื่องอยู่ตลอดเวลา และแน่นอนว่า ความป็อบนี้ได้มาด้วยเหตุผลเรื่องความน่ารักของมันนั่นเอง แล้วคุณเคยสงสัยไหมว่า ทำไมเราถึงคิดว่าเจ้าหุ่นยนต์ตัวกลมนี้น่ารักกันล่ะ? เรื่องนี้วิทยาศาสตร์อาจมีคำอธิบาย

BB-8 กับ Rey
BB-8 กับ Rey

BB-8 น่ารักเพราะเหมือนเด็ก จริงหรือ?

คำอธิบายทั่วๆ ไปสำหรับสิ่งต่างๆ ที่เราคิดว่ามันน่ารัก คือ มันแสดงความเป็นเด็กอย่างใดอย่างหนึ่งออกมา เช่น หุ่นยนต์ในเรื่อง Star wars ภาคเก่าอย่าง R2-D2 ที่การสื่อสารของมันคือเสียง บี๊บๆ เมื่อพูดคุยปกติ, วี๊ดดดด เมื่อตื่นเต้น หรือแม้แต่ แอร๊ววววว เมื่อตกใจ เพื่อสื่อถึงอารมณ์ ณ ตอนนั้น ซึ่งคล้ายกับเด็กทารก ที่จะส่งเสียงเพื่อสื่ออารมณ์ก่อนที่จะค่อยๆ เรียนรู้การพูดเป็นภาษาในเวลาต่อมา นอกจากนี้เจ้าหุ่นยนต์ทั้ง 2 ตัวยังทำตัวซุ่มซ่าม เช่น การกลิ้งไปชนสิ่งของ หรือเดินโซเซไม่ตรงเส้นทาง เหมือนกับเด็กทารกที่กำลังอยู่ในวัยเตาะแตะ

ยิ่งไปกว่านั้นเจ้า BB-8 ยังมีความคล้ายคลึงกับเด็กในเรื่องของลักษณะทางกายภาพ เช่น ตาโตแบ๊วใส กรามเล็กและหัวใหญ่เมื่อเทียบกับขนาดตัว ซึ่งลักษณะทางกายภาพที่ค่อนข้างกลม เหล่านี้ จะเป็นรูปร่างปกติของเด็กนั่นเอง

kinderschema

(ภาพจาก: Wikipedia)

นักวิทยาศาสตร์นามว่า Konrad Lorenz ผู้ได้รางวัลโนเบลในปีค.ศ. 1973 ด้านสรีรวิทยาหรือการแพทย์ เชื่อว่า ลักษณะที่คล้ายกับเด็กนั้น หรือที่เรียกว่า kinderschema ในภาษาเยอรมัน ซึ่งแปลว่า รูปร่างแบบเด็ก (Child form) จะเป็นตัวกระตุ้นให้เรารู้สึกเอ็นดู มีความปรารถนาที่จะดูแลทารก (infant) ที่อ่อนแอกว่า ซึ่งเป็นลักษณะที่เรานำมาใช้ในการแยกแยะว่าสิ่งๆ นี้น่ารักหรือน่าเอ็นดู แต่นี่ก็เป็นการอธิบายว่าทำไมเราถึงคิดว่า สิ่งๆ นี้น่ารัก ได้เพียงบางส่วนเท่านั้น

ความคล้ายเด็กไม่ใช่ทั้งหมดที่ทำให้ BB-8 น่ารัก

Kinderschema ไม่สามารถอธิบายได้ว่า แล้วทำไมมีคนอีกมากมายถึงไม่ชอบเด็ก คิดว่าเด็กนั้นน่าเกลียดเมื่อเทียบกับผู้ใหญ่ ไม่สามารถอธิบายได้ว่ามนุษย์บางคนถึงชอบเด็กที่โตขึ้นมาหน่อยของสัตว์สายพันธ์อื่น เช่น ลูกหมา หรือ ลูกแมว และไม่สามารถอธิบายได้ว่า ทำไมสิ่งของที่ไม่มีชีวิตถึงน่ารัก (ซึ่งจะเชื่อมโยงไปยังสิ่งที่เรียกว่า “Anthropomorphism” หรือการนำลักษณะของมนุษย์ไปตัดสินสปีชีส์หรือสิ่งไม่ชีวีตอื่นๆ)

แล้วอะไรที่กระตุ้นให้เราเกิดพฤติกรรมของความเอ็นดู? แน่นอนว่าเราสามารถแยกแยะได้ว่าอะไรคือสัตว์เลี้ยง อะไรคือมนุษย์ แล้วอะไรคือสิ่งที่ทำให้เราคิดว่าสิ่งๆ นี้ดูมีความน่ารัก ทั้งๆ ที่ไม่มีส่วนไหนเหมือนกับเด็กที่เป็นมนุษย์อยู่เลย

สมองของมนุษย์จะตีความอะไรก็ตามโดยมองภาพรวม จากการคิดถึงสิ่งต่างๆ รอบตัวเรา เกิดเป็นสิ่งที่นักจิตวิทยาเรียกว่า “gestalt” เช่น ความน่ารัก ต้องมีลักษณะหัวที่โตกว่าปกติเมื่อเทียบกับขนาดตัวซึ่งทำให้เราเกิดความเอ็นดูขึ้นโดยสัญชาตญาณ แต่อย่างไรก็ตามลักษณะเหล่านี้ก็เป็นเพียงลักษณะเฉพาะเท่านั้น

super-cute-puppies-and-kittens

การทดลองของ Tinbergen

การพิสูจน์ว่าสัญชาตญาณความเอ็นดูนี้ถูกกระตุ้นโดยลักษณะเฉพาะ ได้มาจากการทดลองของ Niko Tinbergen นักวิจัยที่ได้รางวัลโนเบลร่วมกับ  Lorenz โดยการทดลองที่โด่งดังที่สุดเกี่ยวข้องกับ นกสายพันธ์ Songbird ซึ่งปกติจะวางไข่สีน้ำเงินอ่อน โดยมีสีเทาๆ แซมนิดหน่อย เมื่อ Tinbergen ได้ลองนำไข่จำลองขนาดใหญ่กว่าปกติ 2-3 เท่าพร้อมทาสีน้ำเงินสว่างและสีดำ polka dot ลงไป พ่อแม่นก Songbird ก็พยายามจะฟักไข่ใบนี้ให้ได้ ถึงแม้ว่าจะเป็นไข่ปลอมก็ตาม

การทดลองข้างต้นไม่ได้หมายถึงนกพันธ์ุนี้โง่ แต่มนุษย์ก็สามารถถูกหลอกในลักษณะนี้ได้เช่นกัน ในการงานวิจัยหนึ่ง ผู้เข้าร่วมจะต้องดูรูปรถซึ่งได้ถูกรีทัชด้วย Photoshop มาเรียบร้อยแล้ว โดยการทำให้ไฟหน้า (ตัวแทนของตา) และกระบังหน้ารถ (ตัวแทนของปาก) มีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าเดิม 20% ผลลัพธ์ที่ได้ก็คือ ผู้ทดสอบให้เรตติ้งรถที่ถูกรีทัชนี้มีความน่ารักขึ้นกว่าต้นฉบับ และเครื่องตรวจจับใบหน้าที่ติดไว้ยังตรวจจับได้ว่า กล้ามเนื้อที่ใช้ในการยิ้ม มีความเคลื่อนไหว ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการตอบสนองในเชิงบวกมากกว่าอีกด้วย

herbie-1200x800

สิ่งเร้าเหนือขีดจำกัดปกติ

ลักษณะต่างๆ ที่เกินจริงจากลักษณะสิ่งเร้าตามธรรมชาติเหล่านี้ Tinbergen เรียกมันว่า สิ่งเร้าเหนือขีดจำกัดปกติ (Supernormal stimuli) เช่น สิ่งเร้าเหนือพิเศษชนิดเสียงดัง โดยสิ่งเร้าปกติ (normal stimulus) เป็นประทัดจีน 1 นัด ส่วนสิ่งเร้าเหนือพิเศษชนิดเสียงดังเป็น ประทัดลูกบอลขนาดใหญ่ประเภทเสียงดัง 1 นัด

ดังนั้นเหตุผลที่แท้จริงว่าทำไมเราถึงคิดว่า BB-8 น่ารัก ไม่ใช่เกิดจากการที่เราคิดว่ามันคือเด็ก แต่เป็นเพราะลักษณะที่แสดงออกถึง สิ่งเร้าเหนือขีดจำกัดปกติ เช่น เสียงร้องที่คล้ายเด็ก ความซุ่มซ่าม และรูปร่างกลม ต่างหากที่ทำให้เราคิดว่า BB-8 นั้นน่ารัก

อ้างอิง: Forbes, Wikipedia

 

เขียนโดย

Nattakorn Leardthanapaichit

นิสิตภาควิชาเทคโนโลยีทางภาพและการพิมพ์ กำลังสนุกกับการพบปะผู้คน ชื่นชอบการถ่ายรูปเป็นพิเศษ
   
Tags: , , , , ,